De moed om te melden

door Marijntje Zweegers en Daniëlle van Essen

Als we het hebben over het melden van misstanden is er moed nodig om moreel het juiste te doen, terwijl daar risico’s aan kunnen kleven. Klokkenluiders zijn mensen die iets aankaarten wat niet door de beugel kan en wat de maatschappij raakt. Ze waarschuwen, willen herhaling voorkomen of misschien wel groter gevaar voorkomen en zijn daardoor onmisbaar voor de maatschappij. Ondanks dat er inmiddels heel wat goeds is geregeld op de werkvloer om veilig en integer te kunnen melden, gebeurt het nog te vaak dat klokkenluiders zelf benadeeld worden omdat ze hun vinger opstaken. De omstandigheden in een organisatie hebben veel invloed op de beslissing of een melder de moed heeft om daadwerkelijk te melden. De actuele discussie of anoniem melden mogelijk moet worden, zal wellicht voor veel twijfelaars de drempel verlagen. Maar ook daar zijn weer risico’s aan verbonden.

50% meer adviesverzoeken in 2023

In 2023 zag het Huis voor klokkenluiders (hierna het Huis) een groei van ruim 50% in het aantal vragen van werkgevers ten opzichte van het jaar ervoor. De inwerkingtreding van de Wet bescherming klokkenluiders (Wbk) in februari 2023 en alle aandacht voor misstanden en integriteitsvraagstukken in de media en de politiek, speelden daar ongetwijfeld een grote rol in. Wij merken bij het Huis ook dat steeds meer werkgevers een goed integriteitsbeleid belangrijk vinden. Ze handelen niet alleen vanuit de wettelijke verplichting (de Wbk verplicht werkgevers met meer dan vijftig werknemers om een interne meldregeling te hebben), maar ook steeds meer vanuit intrinsieke waarden, ofwel: goed werkgeverschap. Tegelijkertijd zagen we ook het aantal adviesverzoeken (369) van mensen die een misstand op het werk vermoedden, toenam met 50% en zei ruim de helft hiervan benadeling te ondervinden door hun melding. Dat is wettelijk verboden, maar gebeurt in de praktijk nog te vaak.

[....]